Sprawy karne / Jakie mam prawa jako pokrzywdzony?

 

Jako pokrzywdzonemu przestÄ™pstwem przysÅ‚uguje Ci w postÄ™powaniu karnym szereg uprawnieÅ„, o których powinieneÅ› wiedzieć i z których warto korzystać. Uprawnienia te różniÄ… siÄ™ w zależnoÅ›ci od etapu postÄ™powania karnego, które dzieli siÄ™ na dwa zasadnicze etapy, tj. prowadzone przez prokuratora albo policjÄ™ postÄ™powanie przygotowawcze oraz postÄ™powanie sÄ…dowe.


 

W zależności od etapu postępowania jako pokrzywdzonemu przestępstwem przysługują Ci następujące prawa:


  1. ZÅ‚ożyć zawiadomienie o przestÄ™pstwie popeÅ‚nionym na TwojÄ… szkodÄ™ (art. 304 § 1 kpk).

  2. ZÅ‚ożyć wniosek o Å›ciganie w sprawach o przestÄ™pstwa Å›cigane na wniosek (przestÄ™pstwa takie stanowiÄ… np. przestÄ™pstwo groźby karalnej, albo niealimentacji).

Uwaga! Wniosek o Å›ciganie możesz cofnąć za zgodÄ… prokuratora w postÄ™powaniu przygotowawczym albo za zgodÄ… sÄ…du do rozpoczÄ™cia przewodu sÄ…dowego na pierwszej rozprawie gÅ‚ównej (uprawnienie to nie dotyczy przestÄ™pstwa zgwaÅ‚cenia).

  1. Organy Å›cigania majÄ… obowiÄ…zek powiadomić CiÄ™ o wszczÄ™ciu, odmowie wszczÄ™cia albo o umorzeniu Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 305 § 4 kpk, art. 325a § 2 kpk).

  2. Jeżeli w ciÄ…gu 6 tygodni nie zostaÅ‚eÅ› powiadomiony o wszczÄ™ciu albo odmowie wszczÄ™cia Å›ledztwa lub dochodzenia ZÅ‚ożenia zażalenia do prokuratora nadrzÄ™dnego albo powoÅ‚anego do nadzoru nad organem, któremu zÅ‚ożyÅ‚ zawiadomienie o przestÄ™pstwie, jeżeli w ciÄ…gu 6 tygodni nie zostaÅ‚ powiadomiony o wszczÄ™ciu albo odmowie wszczÄ™cia Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 306 § 3 kpk, art. 325a § 2 kpk);

  3. Masz prawo ustanowić peÅ‚nomocnika (art. 87 § 1 kpk). PeÅ‚nomocnik może dziaÅ‚ać za Ciebie od samego poczÄ…tku postÄ™powania, np. zÅ‚ożyć w Twoim imieniu zawiadomienie o przestÄ™pstwie.

Uwaga! Jeżeli Twoje warunki materialne nie pozwalajÄ… Ci na poniesienie kosztów zwiÄ…zanych z peÅ‚nomocnictwem bez uszczerbku dla siebie i rodziny, możesz zÅ‚ożyć wniosek o wyznaczenie Ci peÅ‚nomocnika z urzÄ™du (art. 88 kpk);

  1. Masz prawo zÅ‚ożyć zażalenie na postanowienie o odmowie wszczÄ™cia Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 306 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk).

  1. Masz prawo skÅ‚adać wnioski o dokonanie czynnoÅ›ci Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 315 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk);

  2. Masz prawo brać udziaÅ‚ w czynnoÅ›ciach Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 317 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk).

Uwaga! Prokurator może odmówić dopuszczenia CiÄ™ do udziaÅ‚u w czynnoÅ›ci jedynie ze wzglÄ™du na ważny interes Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 317 § 2 kpk, art. 325a § 2 kpk). Ograniczenie to nie dotyczy udziaÅ‚u w czynnoÅ›ci, o której przeprowadzenie sam wnosiÅ‚eÅ›.

  1. Masz prawo zwrócić siÄ™ w toku Å›ledztwa lub dochodzenia do sÄ…du z Å¼Ä…daniem przesÅ‚uchania Å›wiadka, jeżeli zachodzi niebezpieczeÅ„stwo, że nie bÄ™dzie można go przesÅ‚uchać na rozprawie (np. masz informacjÄ™ o tym, że Å›wiadek jest w zÅ‚ym stanie zdrowia albo zamierza wyjechać na staÅ‚e za granicÄ™).

  2. Masz prawo otrzymać postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegÅ‚ych albo instytucji specjalistycznej oraz wziÄ™cia udziaÅ‚u w przesÅ‚uchaniu biegÅ‚ych i zapoznania siÄ™ z opiniÄ… zÅ‚ożonÄ… na piÅ›mie (art. 318 kpk);

  3. Jeżeli obawiasz siÄ™ o bezpieczeÅ„stwo swoje lub najbliższych Ci osób masz prawo wnioskować o zastrzeżenie danych dotyczÄ…cych Twojego miejsca zamieszkania do wyÅ‚Ä…cznej wiadomoÅ›ci prokuratora lub sÄ…du. W takim wypadku pisma procesowe dorÄ™czane bÄ™dÄ… na wskazany przez Ciebie adres (art. 191 § 3 kpk);

  4. Masz prawo zgÅ‚osić zarzuty co do treÅ›ci protokoÅ‚u dokumentujÄ…cego czynność procesowÄ… w której uczestniczyÅ‚eÅ› (art. 150 § 2 kpk);

  5. Za zgodÄ… prowadzÄ…cego postÄ™powanie, masz prawo przeglÄ…dać akta postÄ™powania i sporzÄ…dzać z nich odpisy i kserokopie. ProwadzÄ…cy postÄ™powanie nie może odmówić Ci sporzÄ…dzenia odpisu protokoÅ‚u czynnoÅ›ci, w której uczestniczyÅ‚eÅ›, jak również dokumentu pochodzÄ…cego od niego lub sporzÄ…dzonego z jego udziaÅ‚em (art. 157 § 3 kpk).

Uwaga! Jeżeli wydano postanowienie o odmowie wszczÄ™cia Å›ledztwa lub dochodzenia oraz postanowienia o umorzeniu Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 306 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk), prowadzÄ…cy postÄ™powanie nie może odmówić Ci wglÄ…du do akt.

  1. Masz prawo zÅ‚ożyć zażalenie na odmowÄ™ udostÄ™pnienia akt (art. 159 kpk)

  2. Masz prawo zÅ‚ożyć zażalenie na postanowienie o umorzeniu Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 306 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk),

  3. Masz prawo zÅ‚ożyć zażalenie na czynnoÅ›ci inne niż postanowienia i zarzÄ…dzenia naruszajÄ…ce Twoje prawa (art. 302 § 2 kpk),

  4. Masz prawo zÅ‚ożyć zażalenie na postanowienie co do dowodów rzeczowych w razie umorzenia Å›ledztwa lub dochodzenia (art. 323 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk);

  5. Masz prawo zÅ‚ożyć wniosek o wyÅ‚Ä…czenie sÄ™dziego (prokuratora, innych osób prowadzÄ…cych postÄ™powanie przygotowawcze, oskarżyciela publicznego) jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogÅ‚aby wywoÅ‚ać uzasadnionÄ… wÄ…tpliwość co do jego bezstronnoÅ›ci w danej sprawie (art. 42 § 1 kpk w zw. z art. 41 § 1 kpk oraz art. 47 kpk);

  6. PowinieneÅ› zostać niezwÅ‚ocznie powiadomiony przez sÄ…d lub prokuratora o uchyleniu tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego, nieprzedÅ‚użeniu tymczasowego aresztowania lub o zmianie tymczasowego aresztowania na inny Å›rodek zapobiegawczy (art. 253 § 3 kpk);

  7. Masz prawo zÅ‚ożyć wniosek o przeprowadzenie mediacji z podejrzanym (art. 23a § 1 kpk).

Uwaga! Sprawa nigdy nie może trafić do mediacji bez Twojej zgody.

  1. Masz prawo zÅ‚ożyć do sÄ…du aktu oskarżenia o przestÄ™pstwo Å›cigane z oskarżenia publicznego w razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczÄ™cia lub o umorzeniu postÄ™powania przygotowawczego. Termin do wniesienia aktu oskarżenia wynosi miesiÄ…c od dorÄ™czenia pokrzywdzonemu zawiadomienia o postanowieniu.

    Uwaga! Akt oskarżenia powinien być sporzÄ…dzony i podpisany przez adwokata.

  2. Masz prawo wystÄ…pić z powództwem cywilnym oraz żądania zabezpieczenia tego powództwa.

  3. Masz prawo zÅ‚ożyć oÅ›wiadczenie, że chcesz dziaÅ‚ać w charakterze oskarżyciela posiÅ‚kowego (art. 53 i 54 kpk) lub powoda cywilnego (art. 62 kpk).

    Uwaga! Musisz to zrobić najpóźniej do czasu rozpoczÄ™cia przewodu sÄ…dowego. Po tym terminie stracisz prawo do wystÄ™powania jako strona postÄ™powania.

    PamiÄ™taj! Tylko jako oskarżyciel posiÅ‚kowy bÄ™dziesz miaÅ‚ prawo w postÄ™powaniu sÄ…dowym skÅ‚adać wnioski dowodowe, być obecnym na caÅ‚ej rozprawie, zadawać pytania przesÅ‚uchiwanym osobom oraz zÅ‚ożyć apelacjÄ™ od wyroku.

  4. Masz prawo zÅ‚ożyć do sÄ…du wniosku o orzeczenie obowiÄ…zku naprawienia wyrzÄ…dzonej szkody w caÅ‚oÅ›ci lub części wobec sprawcy przestÄ™pstwa spowodowania Å›mierci, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, naruszenia czynnoÅ›ci narzÄ…du ciaÅ‚a lub rozstroju zdrowia, przestÄ™pstwa przeciwko bezpieczeÅ„stwu w komunikacji lub przestÄ™pstwa przeciwko Å›rodowisku, mieniu i obrotowi gospodarczemu.

Uwaga! Masz na to czas tylko do momentu zakoÅ„czenia Twojego przesÅ‚uchania na rozprawie gÅ‚ównej.

Potrzebujesz pomocy - dzwoń!
+48 22 299 30 24; +48 502 516 688